Kỹ năng ghi chép / tốc ký (31-08-2013)
Vậy
bản chất của công việc ghi dịch là gì? Đó không phải là việc chép lại
nguyên văn mọi câu từ diễn giả nói ra. Đó cũng không giống như việc các
sinh viên ghi lại bài giảng trong các giờ dạy lý thuyết tại trường đại
học với mục đích sau đó khi có thời gian, họ có thể nghiên cứu lại bài
giảng trên lớp. Đó càng không phải là việc ghi chép biên bản để viết báo
cáo sau cuộc họp.
Kỹ năng ghi chép
Nếu như việc rèn luyện kỹ năng nhớ được xem là bước đầu tiên, cơ bản
giúp phiên dịch hình thành thói quen nghe đồng thời xử lý thông tin một
cách thông minh để có thể truyền tải được thông điệp của diễn giả, việc
rèn luyện kỹ năng ghi chép sẽ giúp phiên dịch chuyển 
tải được đầy đủ hơn, trọn vẹn hơn nội dung của diễn giả.
Kỹ năng ghi chép của phiên dịch
sẽ phát huy được tối đa tác dụng trong các cuộc họp làm việc có tính
chất kỹ thuật, nhiều thông tin chuyên môn, nhiều số liệu đòi hỏi phiên
dịch phải truyền tải được đầy đủ và chính xác nội dung trao đổi.
Vậy bản chất của công việc ghi
dịch là gì? Đó không phải là việc chép lại nguyên văn mọi câu từ diễn
giả nói ra. Đó cũng không giống như việc các sinh viên ghi lại bài giảng
trong các giờ dạy lý thuyết tại trường đại học với mục đích sau đó khi
có thời gian, họ có thể nghiên cứu lại bài giảng trên lớp. Đó càng không
phải là việc ghi chép biên bản để viết báo cáo sau cuộc họp.
Ghi dịch chỉ có chức năng hỗ trợ, giúp phiên dịch nhớ và tái hiện lại
ngay tại chỗ những nội dung mà phiên dịch đã nghe được, nắm được. Vậy
phiên dịch cần ghi những gì?
- Ý: Ý là
nội dung cốt lõi của bài nói. Do vậy, ghi chép của phiên dịch cần giúp
lưu giữ và thể hiện được nội dung cốt lõi bài nói của diễn giả thông qua
một loạt các ký hiệu, biểu tượng, từ khóa, hình vẽ.... Những ký hiệu
này sẽ giúp phiên dịch nhớ được ý tác giả muốn truyền tải và diễn đạt
lại theo cách của mình.Để đảm bảo sự thống nhất và lô-gic của các ý,
phiên dịch cần phải ghi được các từ bản lề (liên từ chỉ quan hệ nhân
quả, đối lập, song song, thời gian...).
- Số liệu:
Số liệu cần chính xác tuyệt đối vì trong đa phần trường hợp, đó là những
con số biết nói giúp củng cố, chứng minh lập luận hay quan điểm của
diễn giả.
- Các thuật ngữ:
nếu như đối với các ý, phiên dịch có thể dùng muôn vàn cách để diễn đạt
mà vẫn truyền tải được nội dung cốt lõi, với các thuật ngữ, từ tương
ứng chỉ có một. Do đó, phiên dịch cần ghi lại các từ kỹ thuật để tìm từ
tương ứng trong ngôn ngữ đích.
- Từ được diễn giả nhắc lại nhiều lần hoặc
nhấn mạnh trong bài nói: vì những từ như vậy thường thể hiện một chủ đề
xuyên suốt mà diễn giả muốn thu hút sự chú ý của người nghe.
Dung lượng ghi như thế nào là
phù hợp và hiệu quả? Xuất phát từ mục đích của việc ghi dịch là giúp
phiên dịch tái hiện trí nhớ và truyển tải tại chỗ ý của diễn giả, phiên
dịch nên ghi chép thật ngắn gọn, chọn lọc.
Ghi như thế nào? Trước khi thực hành kỹ năng ghi dịch, phiên dịch cần tự
xây dựng cho mình hệ thống các chữ viết tắt, ký hiệu, biểu tượng, hình
vẽ... của riêng mình. Dưới đây là một số phương pháp thường được sử dụng
trong ghi dịch:
- Ghi tắt,
- Gạch phân tách ý chính, ý phụ,
- Ghi câu đầu tiên và cuối cùng của 1 ý,
- Ghi theo cột dọc,
- Ghi bằng ngôn ngữ đích. NTC
